AİHM, nüfus cüzdanından din ibaresinin kaldırılması gerektiğine karar verdi. Mahkeme ‘q, x, w’ harflerinin alfabede olmadığı gerekçesiyle kullanılamayacağı konusunda Ankara’yı haklı buldu

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) nüfus cüzdanlarında ‘din’ hanesine Alevi yazdırmak isteyen bir vatandaşın açtığı davada Türkiye’yi haksız buldu. Mahkeme, nüfus cüzdanlarında ‘din’ hanesi olmasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) aykırı buldu.

AİHM bu konularla ilgili ilk kararında, nüfus cüzdanlarında din ibaresi yer almaması gerektiğine karar verirken, alfabede olmayan harflerin kullanılması talebini de reddetti. Kimliklerde din ibaresi bulunmasının ‘insan hakkı ihlali’ olduğuna hükmeden mahkeme, devletin din konusunda tarafsız olması ve kimliklerde ‘din’ ibaresinin kaldırılması yönünde görüş belirtti.

TÜRK MAHKEMESİ REDDETTİ

İzmir’de yaşayan Sinan Işık adlı vatandaş, nüfus cüzdanının din hanesine İslam yerine Alevi ibaresinin konulması için mahkemelere yaptığı başvurunun reddedilmesinin AİHS’e aykırı olduğunu öne sürerek 2005’te AİHM’e başvurmuştu. Türk mahkemeleri, davacının talebini “Alevilik din değil mezheptir” gerekçesiyle geri çevirmişti. AİHM, bu davayla ilgili olarak Ankara’dan, nüfus cüzdanlarındaki din hanesinin AİHS’nin din ve vicdan özgürlüğüne ilişkin maddesiyle uyumluluğu konusunda görüş de istemişti.

Q,X,W DEVLETİN TAKDİRDİR

AİHM, Türk alfabesinde olmayan ancak Kürtçe’de kullanılan bazı harflerle ilgili ilk davada ise Ankara’yı haklı buldu. Bu konudaki 8 şikayeti değerlendiren mahkemenin gerekçeli kararında, her devletin, kimlik ve diğer resmi belgelerdeki resmi dil veya dillerin kullanımını düzenlemekte hür olduğu vurgulandı. Kararda, Türkiye’de Kürtçe isim kullanmanın yasak olmadığı, Avrupa ülkelerinde de göç hareketleri nedeniyle benzer sorunun sıkça yaşandığı not edildi.     • AA STRASBOURG

AİHM KARARI TÜRKİYE’Yİ BAĞLAR

Uluslararası sözleşmeler gereği AİHM kararları Türkiye için bağlayıcı oluyor. Mahkemenin kararı, Türk nüfus kağıtlarındaki din hanesinin AİHS ile uyumlu olmadığı anlamına geliyor. Türk hükümetinin karara 3 ay içinde itiraz etme ve AİHM’nin 17 yargıçlı büyük dairesine götürmek için başvuruda bulunma hakkı var. Ankara bu hakkını kullanmazsa karar kesinleşecek ve içtihat haline gelecek. Bu da Türkiye’nin nüfus cüzdanlarındaki din hanesini kaldırmasını veya alternatif çözümler üretmesini gerektirecek. Karar kesinleştikten sonra Türkiye yasalarında bir değişikliğe gitmezse, nüfus cüzdanında din ibaresinin yer almasını istemeyen kişilerin, AİHM’de dava açmasının önü açılacak. 

YASA BEYANA BAĞLI DİYOR

Nüfus cüzdanlarında yer alan din hanesi ile ilgili olarak 23 Kasım 2006’da yürürlüğe giren Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’te değişiklik yapılmıştı. Söz konusu değişiklikle aile kütüklerindeki din bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılı beyanına uygun olarak düzenleniyor, değiştiriliyor, boş bırakılıyor veya silinebiliyor. Söz konusu yönetmeliğin 82’inci maddesi “Din bilgisine ilişkin talepleri” düzenliyor.