Lütfü Seymen nam-ı diğer ‘Sakallı Lütfü’ Türkiye’nin en meşhur sahaflarından. 12 yaşından bu yana, tam 24 yıldır Kadıköy’de dükkan işleten Seymen, Müteferrika adlı benzersiz dergiyi de çıkarıyor ve Kitap Tarihi Ansiklopedisi yayımlamaya hazırlanıyor

Sahaf Lütfü Seymen’in dükkanına adım atmak, tarihî bir olayın parçası olmak gibi. Asırlık kitapların, usta işi tabloların arasında insan kendini özel hissediyor. Şöyle desem daha iyi: ‘Tamam, hiç zamanda yolculuk yapmadım, bir kere bile ışınlanmadım fakat Sakallı Lütfü’nün dükkanına gitmişliğim vardır.’ 

Şu anda kaç kitabınız var?

70 bin. 

Sahaflık maceranız nasıl başladı?

Tommiks-Teksas’la başladı. Kitap toplamayı erken akıl ettim. Çocukken, Kastamonu-Cide’de yaşıtlarıma kitap kiralardım.

DELİ SABRİ’NİN EMANETİ 

İlk büyük virajı ne zaman aldınız?

Deli Sabri diye bilinen Sabri Yılmazer adlı bir adam vardı. Siyasete bulaşmış, Demokrat adlı bir gazete çıkarmış, saygın bir taşra entelektüeliydi. 1958’de vefat etmiş. 1966’da, 12 yaşındaydım, eşi Naciye Hanım Teyze babama ‘İhsan, sen kitap seviyorsun, oğlun da okuyor, bu kitapları alın madem’ dedi. Böylece birdenbire 2 bin kitabın başına geçtim: 1001 Gece Masalları, 1001 Hadis, Hz. Ali Cenkleri, Seksoloji Yıllıkları, Reşat Nuri’nin Refik Halit’in kitapları... 

Aralarında ‘değerli’ kitap var mıydı?

Graf Marsigli’nin Osmanlı İmparatorluğu’nun Zuhur ve Terakkisinden İnhitatı Zamanına Kadar Askerî Vaziyeti adlı, 1934 tarihli bir kitabı vardır. 40 küsur yıldır, Deli Sabri’nin emaneti olarak bende durur. 

Sonra?

1984’te Kadıköy’de dükkan açtım. 24 yıldır, vergi ödeyen bir sahaf olarak çalışıyorum. 

24 yıldır...

Benim yastığım kitap, yorganım kitap. 

İnternet çıktı, kitap ölüyor mu?

Bilgi yarışmalarında, kitap okumayanların halini görüyoruz. Po Nehri’nin Çin’de olduğunu zannediyorlar. Kitabın yerine interneti koymaya kalkınca Po Nehri İtalya’dan Çin’e taşınıyor. 

Halbuki?..

Kitabın cildi, rengi, ağırlığı, kokusu bambaşkadır. Okumanın hazzı, kitaba özgü cazibedendir. Kitap mükemmeldir. 

Türkiye’de kaç kitap okuru var?

Bence Türkiye’de 500 okur var. Sürekli kitap alan, her ay maaşının belli bir kısmını kitap için ayıran ve kitap okumadan uyumayan insan sayısı 500, bilemedin 600’dür. 

O kadar az mı sahiden?

E tabii? Bir sürü gazeteci, yazar, çizer, aydın var, tamam. Fakat sürekli kitap okuyan, kitap peşinde olan insan sayısı hakikaten 600’ü geçmez. 

Bir yazarın evinde kaç kitap olmalı?

Diyelim 40 yaşında bir yazarın evinde 4-5 bin kitap olması lazım ki onun bir okur olduğuna hükmedelim. 

Vay canına?

Kütüphane başka, kitaplık başka. Orta mektepte okuyan bir çocuğun da 40-50 kitabı olabilir. Buna, olanca sevimliliğine rağmen kütüphane diyemeyiz. 

Sahaflık yaptığınız halde, epey meşhursunuz?

Sakalım meşhur, ben değilim.

KİTAP KADINA BENZER 

Müşterileriniz arasında ünlüler de var...

Evet doğru. İsimlerinin anılmasını pek istemezler. Fakat sahaflık marketçilik gibi değil. Sahaf her istediği kitabı bulup getiremez. Dolayısıyla iyi müşteri de birkaç sahafa birden uğramak durumunda. Tuhaf ama yalnızca benden alışveriş yapan biri iyi bir sahaf müşterisi olamaz. 

Müşterilerinizle ilişkileriniz nasıl?

Gayet iyi. Sahaflık biraz gönül işi. Ticari yönü geri planda kalıyor. Araştıran, okuyan, bilgi peşinde birine ‘yağlı müşteri’ gözüyle bakamazsın. Haliyle ‘çorbada tuzum olsun’ diye düşünüyorsun. 

Bir kitapsever olarak kitapları satmanın herhangi bir zorluğu var mı?

Yok. Satmak istemediğini evine götürürsün zaten. Kitap kadın gibidir. Kıskanılır. Hele nadir kitap, Leyla gibidir. Her isteyene verilmez. Fakat Leyla’sını arayan Mecnun çıkageldiği zaman, Leyla’yı verirsin gider. 

Osmanlıca öğrenmek popülerleşiyor yavaş yavaş. Bu durum size nasıl yansıyor?

Pek bir değişiklik yok. Resmi tarih anlayışının dışına çıkmak isteyen herkesin Osmanlıca öğrenmesi şart.


Sahaflık yaparak helikopter alınmaz 


Sahaflığı devam ettiren gençler var mı?

Elbette. Nigar Sahaf, Babil Sahaf gibi bizden yaşça genç, kitabı seven insanların işlettiği yerler var. 

Değerli kitap, nadir kitap nedir?

Katip Çelebi’nin Cihannüma’sı bizdeki en değerli kitaplardandır. 15-20 bin dolar civarında. Çok önemli olduğu halde pahalı olmayan nadir kitaplar da var. Mesela, Osman Nuri Ergen’in Muallim Cevdet’in Hayatı Ve Eserleri. Bu kitabı 100-150 liraya alabilirsin ama içindeki bilgi o parayla ölçülemez. Cihannüma ise antika kitaptır. 

İşinizin en iyi tarafı ne?

Gidersin, diyelim bir evden topluca kitap alırsın. Parayı ödersin, kitapları yükleyip dükkana getirirsin. Paketleri açarsın. Birinden, kitapları alırken fark etmediğin, yıllardır aradığın bir kitap çıkar. Ya da küçük bir zarftan, Cumhuriyet’in ilk yıllarına ait paralar çıkar. Bu sürprizin yerini hiçbir şey tutmaz. Mesleğin büyüsüdür bu. 

İşleriniz iyi mi?

Kitap bizde bir ihtiyaç olarak görülmüyor. Bu bakımdan işler zayıf. Yemek, içmek ve barınmaktır ihtiyaç. Belki bir de cinsellik... Sahaflıktan en fazla evini geçindirirsin. Daha çok kitap görürsün, aradığın kitapları ucuza edinebilirsin ama sahaflık yapıp da helikopter alan birini bulamazsın.


Ansiklopedi 2010’da bitecek 


15 yıldır Müteferrika’yı yayınlıyorsunuz. Vazgeçmediniz?

Müteferrika kitap tarihi, kitapçılık tarihi, sahaflık, bibliyografya... gibi, yani kitapla ilgili her şeyi bir araya getirmeye çalıştığımız bir dergi. 1993’ten beri çıkıyor. 32’nci sayısı çıktı. 

Bir de ansiklopedi yayınlayacağınızı duyduk?

Evet, Osmanlı’dan Günümüze Kitap Tarihi Ansiklopedisi hazırlıyoruz. 2010 yılında tamamlamayı düşünüyoruz. Nuri Akbayar, Erol Üyepazarcı, Sabri Koz, Nedret İşli gibi birçok yazarın katkı sunduğu bir proje bu. Kitapla haşır neşir olan, eli kalem tutan insanlardan da yardım isteyeceğim. 

Bu ansiklopedi fikri nasıl doğdu?

Kitap Tarihi Ansiklopedisi’nin çıkış noktası da Müteferrika’dır.

(Müteferrika dergisini edinmek isteyenler için, tel: 0216 336 47 34)


MURAT MENTEŞ