Basketbol Federasyonu’nun ‘Bayanlar Ligi’ni ‘Kadınlar Ligi’ olarak değiştirmek istemesi ‘bayan’dan hoşlanmayanları umutlandırdı. Kadın örgütleri “Bayan sizsiniz, biz kadınız!” kampanyasına destek bekliyor

Spor kamuoyunda son günlerde ‘bayan-kadın’ tartışmalarının yaşandığını biliyorsunuz. Geçen hafta Basketbol Federasyonu’nun bundan sonra Bayan Basketbol Takımı yerine Kadın Basketbol Takımı ifadesini kullanacağına dair haberler yayımlandı. Sonra ortalık birbirine girdi. Kadın hakları savunucuları durumu sevinçle karşıladı, bunun diğer spor dallarında da uygulanmasını istedi. Boks Federasyonu Başkanı Eyüp Gözgeç kadınlar ligi veya müsabakası demenin kulağa hoş gelmediğini gerekçe göstererek bayan kelimesini kullanmaya devam edeceklerini açıkladı. Halter Federasyonu Başkanı Hasan Akkuş da buna benzer şeyler söyledi: “İki kelime de Türk Dil Kurumu sözlüğünde var ama genellikle bayan kullanılıyor. Bu tip olaylarda toplumun hangisi kabul ettiğine de bakmalı. Toplumun benimsediği bir şey kullanılabilir. Ama bayan kelimesi daha kibar bir ifade taşıyor.”

LÜTFEN KİBAR OLMAYIN!

Bayan kelimesinin ‘saygıdan’, ‘kibarlıktan’ dolayı kullanıldığını iddia edenlerin belki de Kadın Adayları Destekleme ve Eğitme Derneği (KA-DER) Başkanı F. Çiğdem Aydın’a kulak vermesi gerekiyor. Aydın, kadınlara bayan demenin ‘sözde nezaket’ olduğunu düşünüyor.

“Bayan denilmesi hem kadın cinsine hakarettir hem de Türk dilinin kurallarına aykırıdır” diyen Aydın şöyle devam ediyor: “Biz erkek milletvekiline bay milletvekili, liglerine baylar ligi diyor muyuz? Otobüslerde neden ‘Bayanlara yer veriniz’ ifadesi kullanılıyor? Kadın, kadınlığını gizlemek zorunda kalıyor, sanki çok ayıp bir şeymiş gibi. Bütün bunlar kadın bedeni üzerinde tahakküm kurmak arzusundan ileri geliyor. Birisi çıkıp ‘Bazı kız futbolcularımız kendilerine kadın denilmesinden son derece rahatsız’ diye açıklama yapıyor. Bu bile o insanların cinsiyetinden çok cinsel hayatlarına vurgu yapan bir yaklaşım. Kadın olup olmadığı neden seni ilgilendiriyor? Kadınlık gururla taşıdığımız bir kelime!”

KARAR VERİLMEDİ

Bu arada hemen yanlış bir bilgiyi düzeltelim: Bu tartışmaların alevlenmesine neden olan Türkiye Basketbol Federasyonu’nun resmi sitesinde hala ‘bayan’ kelimesi kullanılıyor. Görüşlerini almak için ulaştığımız Basketbol Federasyonu Ligler Direktörü Ahmet Araşan, federasyonun kadın kelimesini kullanma yönünde bir kararının olmadığını söylüyor: “Bazı yönetim kurulu üyelerimiz bu sözü kullanmaya başladı ancak tam anlamıyla karar verilmiş değil. Bu biraz da tepkiyi ölçmek içindi. Bayan kelimesi bir cinsiyeti tarif etmiyor çünkü bir kalıbı temsil ediyor.”

Yasalarda kadın geçer

“Yasal düzenlemelerin tümünde bayan değil kadın geçer” diyen Avukat Habibe Yılmaz Kayar bu kelimenin yanlış ve amacı dışında kullandığını belirterek şöyle konuşuyor: “Elbette yasa koyucu tarafından bayan kelimesinin yasaklanmasını isteyemeyiz. Sorunu herkesin katkısıyla çözebiliriz. Öncelikle kadının sokakta, iş yerinde, her yerde daha çok görünmesi gerekiyor. Toplumsal örgütlenişteki kadın konumu değiştikten sonra adım adım ilerlenebilir. Spor müsabakalarında kadın kelimesinin kullanılması olumlu bir gelişme ama yeterli değil. Daha geniş bir alanda kullanılmasına ihtiyaç var.”

Kaşı çıkanlar internet sitesi de açtı

SİTEYİ açtığınızda sağa sola yerleştirilen küçük sloganlar var: “Bayana Yeter”, “Kadın Hattı Bayan Giremez”, “Bayansız Bölge-Dikkat Kadın Var”... Kimliklerini gizleyen iki kadın tarafından yeni kurulan www.bayandegil.com yine bu soruna parmak basan bir internet sitesi. Bu meseleyi ciddiye alan iki kadın sitelerinden şunları söylüyor: “Diliniz sürçüp yanlışlıkla ‘Bayan’ demeyin, diyenleri düzeltin. ‘Bazıları kendilerine kadın denmesinden hoşlanmayabilir’ diyecek olanları sorgulayan. Kadın olmanın, kadın denmenin nesi ayıp olabilir ki?’ diye karşılık verin. Israr edin, vazgeçmeyin, susmayın! Bu itirazları çay sohbetlerinizde, okuldaki derslerinizde, bayram ziyaretlerinizde, vapur yolculuklarınızda, iş toplantılarınızda tekrar tekrar dile getirin.”

Özkan Güven

ozkguven@gmail.com