12 Aralık Cuma günü bu sütunda yazdığım yazının başlığı ‘Krizde en çok neden korkuyorum?’ idi.

Yazıda 2002 sonrası kamu maliyesine ilişkin değişkenlerin, bütçe açığının, kamu borçlarının nasıl ve ne ölçüde olumlu yönde değiştiğini anlatmış ve içine girdiğimiz kriz ortamında yakalanan bu çok olumlu ama hassas dengenin bozulmasından çok korktuğumu ifade etmiş idim.

Zaten, aklı başında kimseler de kamu maliyesi alanında gelinen noktanın büyük bir başarı olduğunu kabul ediyorlar.

2002 sonrası yakalanan başka önemli bir başarı da dış ticaret verilerine ilişkin ama bu konuda tartışmalar kamu maliyesine oranla biraz daha fazla; bu görüş ayrılığının kökeninde de son beş senede yüz milyar doların epey üzerinde gerçekleşen toplam cari açık.

24 Aralık Çarşamba günü yine bu sütunda yazdığım ‘Cari açığı çok özleyeceğiz’ başlıklı yazımda da cari açık meselesinin öyle sanıldığı gibi kötü bir şey olmadığını ifade etmeye gayret etttim ama bu konuda kamu maliyesi alanında olan/olması gereken mutabakat çevrede yok.

2000’lerde dış ticaret meselesi tartışılırken konu hep kur ve cari açık üzerinden konuşulur gibi duruyor ama arka planda da bir AB ve gümrük birliği meselesi yatıyor; dış; ticaret dengelerinin 2000’lerde hep kötüye gittiğini söyleyenler AK Parti iktidarını eleştirir gibi duruyorlar ama benim sezdiğim aslında hedef tahtasında AB ve gümrük birliği var.

AB ve gümrük birliğini hedef alan bu eleştirilerin ortak bir yanı eleştirilerin sayısal boyutunun hep eksik kalması.

Bu küçük gazete yazısında 2000’lerin dış ticaret dengelerinin sayısal bir dökümünü vermeye çalışalım ve eleştirilerin haklılık/haksızlık düzeyine siz okuyucular karar verin; 2008 senesi gerçekleşmeleri elimizde olamadığı için karşılaştırmayı 2000 ve 2007 arası için veriyorum.

2000 senesinde ihracatın milli gelir (GSMH) içinde payı yüzde yüzde on iken 2007 sonunda yüzde 16.3; ithalatın milli gelir içindeki payı 2000’de yüzde 20 iken 2007 sonunda yüzde 26.

Bir ilkokul öğrencisi dahi ihracat artış hızının ithalat artış hızından yüksek olduğunu görüyor.

Dış ticaret karşılaştırmalarında en önemli değişkenlerin başında ihracatın ithalatı karşılama oranı gelir; 2000 senesi sonunda ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 51 iken 2007 sonunda bu oran yüzde 63, yani bir birin ithalatı ihracat geliriyle karşılama oranı yükselmiş.

2000 senesinde 28 milyar dolar ihracat hacmi 2007 senesinde 110 milyara yükselirken, yine 2000 senesinde 54 milyar dolar olan ithalat 2007 sonunda 170 milyar dolar olmuş; başka bir ifadeyle ihracat yaklaşık 2.9 kat artarken, ithalat artışı 2.1 kat olmuş.

Türkiye’nin dünya ekonomisiyle bütünleşme göstergesi olarak kabul edilen dış ticaret hacmi büyüklüğü (ihracat artı ithalat) ise 2000 senesinde 82 milyar dolar iken 2007 sonunda 277 milyar dolar olmuş.

Sürecin en çok eleştirilen meselesi olan dış ticaret açığı ise 2000 senesinde 27 milyar dolar iken, 2007 sonunda 62 milyar dolara yükselmiş; ancak, 2000 senesinde dış ticaret açığının dış ticaret hacmine oranı yüzde 32 iken, 2007 sonunda bu oran yüzde 24’e düşmüş bulunuyor.

Star gazetesi okurlarını çok fazla sayıya boğdumun farkındayım, özür dilerim, ama bu tür tartışmaları, polemikleri sayısal bir tabana oturtmadan yapmak da çok anlamsız, hatta çok komik.

Yukarıda verdiğim büyüklükler dış ticaretin geneli için; elimizde aynı veriler AB üyesi ülkelerle yapılan ticarete ilişkin de mevcut ve bu veriler 2000 sonrası hatta gümrük birliği sürecinin başladığı 1 Ocak 1996 sonrası için de mevcut ve dış ticaret verilerinin iyileşmesi AB üyesi ülkelerle yapılan ticarette daha da net.

2008 ve sonrasında, kriz ortamında dünya ve Türkiye nasıl olacak şimdiden tam bilemiyoruz ama bu kırılma vesilesiyle belki de 2000-2008 arası Türkiye ekonomisinin daha sağlıklı bir analizi de yapılabilir ve ortada büyük bir başarı hikayesinin olduğu ortaya çıkar.

Başarının kökeninde, 2001 krizi sonrası yapılan radikal yapısal değişiklikler, AK Parti iktidarının bu olumlu süreci başarıyla devam ettirmesi ve en önemlisi mali disiplin yatıyorlar.

2000 sonrası dış ticaret nasıl evrilmiş, okurlarımız bu kararı daha iyi verecektir.