Amerika’nın iki büyük açığını dünyada herkes biliyor. Büyük bir dış açık... Anlamı, tasarruf etmeyen, aksine başkalarının tasarrufunu yiyen, yani tasarruf oranı negatif olan bir toplum. Çünkü, büyük dış açığın diğer anlamı da büyük bir tasarruf açığı.

Dünyanın tasarrufları dolara aktı. Amerika ucuza borçlandı. Ama aynı zamanda da doların değeri o günlere kadar sürekli yükseldiydi. Amerika o zamanlar ‘güçlü dolar’ politikası izlerdi.

Sorun bir anda tüm devletlerin sorunu haline gelmişti. Söyleye söyleye, ‘yapmayın etmeyin’ diye diye, Çin Merkez Bankası yöneticilerinin dilinde tüy bitmişti.

***

İşte bu sorunlar yumağı karşısında bundan üç yıl önce Amerika’da finans ve ekonomi çevrelerinde şöyle bir ‘kolay çözüm’ konuşulmaya başlandı.

‘Doların değeri bir düşsün...

Amerika dünyaya deli gibi mal satmaya başlar. İhracat artar ve bu dış açık tasarruf açığı meselesi çözümlenir. Ayrıca bu üretim büyümeyi de hızlandırır. Balonlar sonrasında Amerika’da işsizliğin hızla artmasını önler.’

Bunu bir çok aklı başında iktisatçı ve finansçılardan da duyduğumuzu gayet iyi hatırlıyoruz.

Bu görüşü savunanlarla uzun (bilimsel) tartışmalarımız olmuştu. Hatta bu köşede ve Finansonline’da meseleyi popülarize edip bizim okurlara da duyurmuştuk. Çin’deki makalelerimizde daha detaylı ele almıştık.

Savunduğumuz görüş şuydu.

Doğru, doların değerinin düşmesi ithalatı kısar ihracatı ucuzlatır. Bu açıdan da büyümeye ve Amerika’nın dış sermaye ihtiyacına yardımcı olur...

Ama unutmayalım ki...

Dolar bir rezerv paradır. Bu paranın değerini aniden düşürürseniz dünyanın dolara bakışını temelden değiştirebilirsiniz...Herkes hesabını başka şekilde yapmaya başlar.

Örneğin doların istikrarlı gideceğine güvenip petrolü dolarla satmaya alışmış olan Arap ülkeleri stratejileri değiştirir. Aynı şeyi spekülatörler de yapar... Petrolden madenlere gıda maddelerine dünya ticareti ciddi bir rezerv paranın eksikliğiyle boğuşmak zorunda kalır.

Ortalık fena karışır.

Bu görüşleri aktardığımız Amerikalı iktisatçılar... Olmaz öyle şey demişlerdi. Amerika büyük devlettir. Herkes sonunda yine dolar kullanmaya mahkûmdur.

Kendilerine çok güveniyorlardı.

***

Ama gün geldi keser döndü...

Hesaplar da değişti.

Bernanke şimdi hem enflasyonu kontrol etmek... Hem de büyümeyi devam ettirme derdinde. Bunun için de...

Doların değerini yine yükseltmeye çalışıyor.

Bunu becerebilirse petrol fiyatlarının kırılacağını düşünüyor. Kazandığı parayı benzine yatıran orta sınıf Amerikalı aileler de bu şekilde ‘kurtulacak’

***

Ama bu işler öyle kolay değil.

Kemer sıkmadan... Ter dökmeden... Bu işleri düzeltmek o kadar kolay olmaz.

Nitekim petrol fiyatlarına bakın...

Olmuyor da.