Çocuklarda görülme sıklığı yüzde 3-10 arasında... Ortalama yüzde 5 demek mümkün! Kimi ebeveynler bunu bir ‘sorun’ olarak görmüyor modern zamanlarda ‘uydurulan bir sendrom’ olduğunu düşünüyor.

Kimileri ise durumun ciddiyetinin farkında, tedaviye zamanında başlayıp çocuğunun hayatını kurtarıyor. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) sorunundan bahsediyorum. Bu hafta DEHB Farkındalık Haftası ve istatistiki veriler neredeyse her sınıfta bir çocuğun bu sorunla boğuştuğunu gösteriyor.

Dikkatini uzun süre bir noktada toplayamama, aşırı hareketlilik, başladığı işi bitirmeme, dürtüsellik (isteklerini erteleyememe, aklına geleni anında söyleme) gibi birçok belirtiyle kendini gösteren bu durum özellikle çocuk okula başladığında fark ediliyor. Eğitim ve öğrenci koçu Elgiz Henden, nedenleri tam olarak bilinemeyen DEHB’nin nörobiyolojik bir hastalık olduğunu ve tanısının psikiyatrlar tarafından konması gerektiğini belirtiyor. Bu çocukların tanınmasında öğretmenlere büyük görev düşüyor. Ancak daha okulun ilk ayında “Bu çocukta dikkat eksikliği var!” demek doğru değil. Çocuğun en az altı ay izlenmesi gerektiğini söyleyen Henden “Peki belirtiler, önceki yıllarda neden fark edilmiyor?” sorusuna da şu cevabı veriyor: “Ebeveynlerde bizim ‘anne baba körlüğü’ dediğimiz bir durum oluyor. Çocuğu her şeyiyle normal görüyor. Ancak çocuk, diğerleriyle bir araya geldiğinde sorunlar ortaya çıkıyor.”

Koçluk tedavinin bir halkası

Uzun yıllar coğrafya öğretmenliği yapan, 2006’dan bu yana da profesyonel olarak eğitim ve öğrenci koçluğu yapan Elgiz Henden, DEHB hakkındaki gerçekleri de şöyle sıralıyor: “Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu çok yaygındır ve ayrım yapmayı gerektirmeyen bir bozukluktur. Tanı koymak karmaşık bir süreçtir. Sıklıkla başka zihinsel bozukluklarla birlikte görülür, zararsız değildir. Tedavisi çok yönlü çaba gerektirir.”

Bu çok yönlü çabada koçluk kavramının büyük önem taşıdığını anlatan Henden, ABD’de de DEHB koçluğu hareketini başlatan Jodi Sleeper-Triplett’in “Koçluk, DEHB tedavisinin eksik halkasıdır” sözünü hatırlatıyor. Çoğu kez kısa süreli seminerlere katılıp kendilerini ‘koç’ diye tanıtanların olduğunu ve bunun da şüphelere yol açtığını söylüyorum. Bu endişelerin haklı olduğunu dile getiren Henden “Çocuğa koçluk edecek kişinin eğitimini, kimlerle çalıştığını, kimlere eğitim verdiğini iyi araştırmak gerekiyor” diyor. Asıl merak ettiğim ise bir koçun DEHB’li çocuğa nasıl yardım ettiği. Henden’den dinleyelim: “Biz çocuğun bütününe koçluk yapıyoruz. Tedavi etmiyoruz, terapi yapmıyoruz. 13-21 yaş arasındaki DEHB’li gençlerin hedef belirlemesine, güçlü yanlarını keşfetmelerine, sınırlarını öğrenmelerine, bunları kabul etmelerine, gündelik yaşamlarında daha etkili olmalarını sağlayacak toplumsal becerileri elde etmelerine yardımcı oluyoruz. Onun adına kararlar alıp uygulamıyoruz. Sorumluluk duygusunun gelişmesini sağlıyoruz.”

Henden, söyleşimizin sonuna doğru önemli bir noktaya da değiniyor: “Kimse çocuklara ne istediğini sormuyor.” Peki siz, çocuğunuzun ne istediğini biliyor musunuz?

Okulda diyabet programı devam ediyor

Türkiye’de 20 bine yakın diyabetli çocuk var. Çoğu okul çağında olan çocuklar, eğitim ortamlarında sorun yaşıyor. Ders sırasında ara öğün almaları ya da tuvalete gitmeleri gerekebiliyor. Çocukluk çağı diyabeti hakkında farkındalık yaratması açısından büyük önem taşıyan ve geçen yıl hayata geçirilen Okulda Diyabet Programı bu nedenle büyük önem taşıyor. Sağlık Bakanlığı Diyabet Kontrolü programı kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Derneği tarafından yürütülen ve Sanofi-aventis tarafından koşulsuz desteklenen Okulda Diyabet Programı ile Türkiye’de 750 bin öğretmen ve 17 milyon öğrenciye ulaşarak çocuklarda diyabet belirtileri konusunda farkındalık oluşturmak hedefleniyor.